Geçici Vergi İle İlgili Bilinmesi Gerekenler

Geçici vergi, gerçek usulde vergilendirilen gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin cari vergilendirme döneminin gelir ve kurumlar vergisine mahsuben bir takvim yılı içerisinde üçer aylık kazançları (Ocak-Şubat-Mart) (Nisan-Mayıs-Haziran) (Temmuz-Ağustos-Eylül) (Ekim-Kasım-Aralık) üzerinden Hesaplanarak ödenen peşin bir vergi uygulamasıdır.

GEÇİCİ VERGİ KAPSAMINA GİREN MÜKELLEFLER

  • Gelir Vergisi Mükellefleri
  1. Gerçek usulde vergilendirilen bilanço ve işletme hesabına göre defter tutan ticari kazanç sahipleri
  2. Serbest Meslek erbabı
  3. Adi komandit şirketlerin komandite ortakları,
  4. Ticari veya serbest meslek kazancı sahibi adi ortaklığın ortakları.
  • Kurumlar Vergisi Mükellefleri
  1. Sermaye Şirketleri (Anonim Şirket, Limited Şirket ve Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket ve Kooperatifler
  2. İktisadi Kamu Kuruluşları

GEÇİCİ VERGİ KAPSAMINA GİRMEYEN MÜKELLEFLER

  • Tasfiye halindeki kurumlar vergisi mükellefleri
  • Tasfiye dönemlerinde, basit usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri,

Yıllara sari inşaat ve onarma işi yapanlar(Ancak, işlerinden elde ettikleri kazançları dışında kalan ticari veya mesleki kazançları nedeniyle geçici vergi ödemek zorundadırlar.)

  • Ücret geliri elde edenler,
  • Menkul ve gayrimenkul sermaye iradı sahipleri,
  • Zirai kazanç sahipleri,
  • Diğer kazanç ve irat elde edenler,
  • Kazançları vergiden istisna edilen serbest meslek erbabı,
  • Noter bulunmayan yerlerde Adalet Bakanlığı’nca geçici yetkili noter yardımcısı olarak görevlendirilenler (Ancak, işlerinden elde ettikleri kazançları dışında kalan ticari veya mesleki kazançları nedeniyle geçici vergi ödemek zorundadırlar.)

İşi bırakma veya tasfiye hallerinde işin bırakıldığı veya tasfiyeye girildiği tarihin içinde bulunduğu geçici vergi dönemin sonuna kadar olan sürede son geçici vergi beyannamesi verilir.

GEÇİCİ VERGİNİN HESAPLANMASI

Gelir vergisi mükellefleri için geçici vergi ilgili hesap döneminin üçer aylık kazançlarına, gelir vergisi tarifesinin ilk diliminde* yer alan oranın (%15) uygulanması suretiyle hesaplanacaktır.(Gelir Vergisi oranları yıllar itibariyle değişiklik göstermektedir.) Kurumlar vergisi mükellefleri için geçici vergi oranı safi kurum kazancı üzerinden %20 olarak uygulanır. Hesaplanan geçici vergiden varsa aynı hesap dönemi ile ilgili olarak daha önce ödenmiş geçici vergi ve geçici vergiye tabi kazançlarla ilgili olarak ödenmiş vergiler mahsup edilecek, mahsuptan sonra kalan tutar ödenmesi gereken geçici vergi olarak beyan edilecektir.

GEÇİCİ VERGİNİN EKSİK BEYAN EDİLMESİ DURUMUNDA

Geçmiş dönemlere ilişkin geçici verginin %10’u aşan tutarda eksik beyan edilmesi durumunda eksik beyan edilen kısım için yapılacak re’sen veya ikmalen tarhiyata, vergi ziyaı cezası ile gecikme faizi uygulanır. %10’luk yanılma payının beyan edilmesi gereken (beyan edilmiş olan değil) geçici vergi matrahı üzerinden hesaplanması gerekmektedir.

ÖDENMEYEN GEÇİCİ VERGİNİN YILLIK KURUMLAR VE GELİR VERGİSİNDEN MAHSUP İŞLEMİ

  • Tahakkuk ettirilmiş, ancak ödenmemiş geçici verginin yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilmesi mümkün değildir. Mahsup işleminin yapılabilmesi için geçici verginin ödenmiş olması şarttır.
  • Mahsup edilemeyen ve terkin edilen geçici vergi tutarına, vade tarihinden terkin edilmesi gereken tarihe (Gelir vergisi mükellefleri için 1 Mart) ,(Kurumlar vergisi mükellefleri için 1 Nisan) kadar gecikme zammı uygulanır.

İADE EDİLECEK GEÇİCİ VERGİ ÇIKMASI DURUMUNDA

Dönemsel olarak karlılığı yüksek olan firmalarda yıl içerisinde ödemiş olduğu 4 dönem geçici vergi, yıl sonunda beyan edilen gelir ya da kurumlar vergisi beyannamesinden fazla olduğunda 217 no’lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin 81.fıkrasına göre “Ödenen geçici vergi tutarının, geçici verginin ilgili olduğu döneme ilişkin olarak verilen beyanname üzerinden hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden Fazla olması halinde; mahsup edilemeyen tutar, mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilecektir. Bu mahsuba rağmen arta kalan bir miktarın bulunması halinde, kalan kısım mükellefin o yılın sonuna kadar Yazılı olarak başvurması kaydıyla kendisine nakden iade edilecektir.”

GEÇİCİ VERGİ BEYAN DÖNEMLERİ VE ÖDEME ZAMANLARI

  • İşe Başlama-Bırakma veya Hesap Döneminin Değişmesi Durumunda
  1. İşe başlamada, işe başlanılan tarihin içinde bulunduğu geçici vergi dönemin sonuna kadar olan sürede ilk geçici vergi beyannamesi verilir.
  2. İşi bırakma veya tasfiye hallerinde işin bırakıldığı veya tasfiyeye girildiği tarihin içinde bulunduğu geçici vergi dönemin sonuna kadar olan sürede son geçici vergi beyannamesi verilir.
  3. Hesap döneminin değişmesi halinde yeni hesap döneminin başladığı tarihe kadar olan süre, ara dönem geçici beyan süresi olarak kabul edilir ve bu şekilde ki dönem ayarlamaları vergi dairelerinin sicil servisleri tarafından kayda alınır.